Tarczyca jest niewielkim gruczołem położonym u podstawy szyi, jednak jej wpływ na funkcjonowanie organizmu jest ogromny. Produkowane przez nią hormony regulują przemianę materii, wpływają na pracę serca, układu nerwowego, mięśni, przewodu pokarmowego oraz pomagają utrzymać prawidłową temperaturę ciała. Biorą również udział w procesach związanych z gospodarką hormonalną, płodnością i ogólnym samopoczuciem. Zaburzenia pracy tarczycy należą do najczęściej występujących chorób układu hormonalnego. Mogą dotyczyć osób w każdym wieku, choć częściej rozpoznawane są u kobiet. Wiele schorzeń rozwija się stopniowo, a pierwsze objawy bywają na tyle niespecyficzne, że łatwo przypisać je zmęczeniu, stresowi czy intensywnemu trybowi życia. Z tego powodu właściwa diagnostyka odgrywa istotną rolę we wczesnym rozpoznaniu choroby.
Dlaczego choroby tarczycy bywają trudne do rozpoznania?
Hormony tarczycy oddziałują praktycznie na wszystkie narządy organizmu. Gdy ich stężenie jest zbyt niskie lub zbyt wysokie, pojawiające się dolegliwości mogą dotyczyć wielu układów jednocześnie. Często nie są one charakterystyczne wyłącznie dla chorób tarczycy, dlatego rozpoznanie opiera się na dokładnym wywiadzie lekarskim oraz odpowiednio dobranej diagnostyce. Niektóre osoby przez długi czas nie odczuwają żadnych dolegliwości. W innych przypadkach pierwszym sygnałem są subtelne zmiany samopoczucia lub wyników badań laboratoryjnych wykonywanych z innych powodów.
Niedoczynność tarczycy – kiedy organizm zwalnia
Niedoczynność tarczycy rozwija się wtedy, gdy gruczoł produkuje zbyt mało hormonów. Spowolnienie procesów metabolicznych może powodować stopniowo narastające objawy, takie jak:
- przewlekłe zmęczenie,
- senność,
- trudności z koncentracją,
- uczucie zimna,
- przyrost masy ciała pomimo braku zmian w diecie,
- zaparcia,
- sucha skóra,
- łamliwość paznokci,
- nadmierne wypadanie włosów,
- obniżenie nastroju.
Najczęstszą przyczyną niedoczynności tarczycy jest przewlekłe autoimmunologiczne zapalenie tarczycy, określane jako choroba Hashimoto. Rozpoznanie opiera się na ocenie objawów klinicznych, wyników badań laboratoryjnych oraz badania ultrasonograficznego.
Nadczynność tarczycy – gdy organizm pracuje zbyt intensywnie
Przeciwieństwem niedoczynności jest nadczynność tarczycy, czyli stan, w którym organizm produkuje zbyt dużą ilość hormonów. Do najczęściej zgłaszanych objawów należą:
- kołatanie serca,
- utrata masy ciała mimo zachowanego apetytu,
- nadmierna potliwość,
- nietolerancja wysokich temperatur,
- drżenie rąk,
- rozdrażnienie,
- niepokój,
- problemy ze snem,
- osłabienie mięśni.
Podobnie jak w przypadku niedoczynności, objawy mogą mieć różne nasilenie i nie zawsze występują jednocześnie.
Guzki tarczycy – co oznaczają?
Podczas badań obrazowych coraz częściej wykrywane są guzki tarczycy. W większości przypadków mają one charakter łagodny i nie powodują żadnych dolegliwości. Ich obecność nie oznacza automatycznie choroby nowotworowej. Po wykryciu zmiany lekarz ocenia jej wielkość, budowę oraz cechy widoczne w badaniu ultrasonograficznym. W zależności od obrazu USG oraz indywidualnej sytuacji pacjenta może zostać zalecona okresowa kontrola lub dalsza diagnostyka, np. biopsja cienkoigłowa. Regularna obserwacja pozwala monitorować ewentualne zmiany i odpowiednio wcześnie reagować, jeśli pojawią się wskazania do dalszego postępowania.
Jak wygląda diagnostyka chorób tarczycy?
Rozpoznanie chorób tarczycy nie opiera się wyłącznie na wynikach pojedynczego badania. Istotne znaczenie ma całościowa ocena stanu zdrowia pacjenta. Proces diagnostyczny może obejmować:
- szczegółowy wywiad dotyczący objawów oraz chorób występujących w rodzinie,
- badanie lekarskie,
- ocenę wyników badań laboratoryjnych, w tym stężenia TSH, FT3 i FT4,
- oznaczenie przeciwciał tarczycowych w uzasadnionych przypadkach,
- badanie ultrasonograficzne tarczycy i szyi.
Połączenie tych informacji pozwala określić przyczynę dolegliwości oraz zaplanować dalsze postępowanie.
Jaką rolę odgrywa USG tarczycy?
Badanie ultrasonograficzne jest jednym z podstawowych elementów diagnostyki chorób tarczycy. Jest bezbolesne, nie wykorzystuje promieniowania jonizującego i nie wymaga specjalnego przygotowania. Podczas badania możliwa jest ocena:
- wielkości tarczycy,
- budowy miąższu gruczołu,
- obecności guzków i innych zmian ogniskowych,
- unaczynienia tarczycy,
- okolicznych struktur szyi, w tym węzłów chłonnych.
Badanie USG stanowi uzupełnienie wywiadu lekarskiego oraz wyników badań laboratoryjnych i często pomaga w podjęciu decyzji dotyczącej dalszej diagnostyki lub kontroli.
Kiedy warto skonsultować objawy?
Nie każdy objaw świadczy o chorobie tarczycy, jednak utrzymujące się dolegliwości, takie jak przewlekłe zmęczenie, nagłe zmiany masy ciała, kołatanie serca, nadmierne wypadanie włosów czy uczucie ucisku w okolicy szyi, mogą wymagać diagnostyki. Wczesne rozpoznanie zaburzeń pracy tarczycy umożliwia wdrożenie odpowiedniego leczenia oraz monitorowanie przebiegu choroby.
Diagnostyka chorób tarczycy w Centrum Medycznym Brandmed
W Centrum Medycznym Brandmed konsultacji w zakresie diagnostyki i leczenia chorób tarczycy udziela lek. Julia Pietz-Muszkieta. Lekarka jest w trakcie specjalizacji z chorób wewnętrznych w Klinice Endokrynologii i Chorób Wewnętrznych w Poznaniu Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego w Poznaniu. W ramach konsultacji prowadzi diagnostykę schorzeń tarczycy oraz wykonuje badania USG tarczycy i szyi. Podczas wizyty analizowane są zgłaszane objawy, dotychczasowa dokumentacja medyczna oraz wyniki badań, co pozwala na zaplanowanie dalszego postępowania diagnostycznego lub leczenia.
Wizytę w Brandmed można zarezerwować online: https://brandmed.eu/leczenia-chorob-tarczycy-nowa-poradnia-w-naszym-centrum/
Czytaj też: Obesitologia to pomoc w walce z otyłością – taką pomoc uzyskasz w Centrum Medycznym Brandmed
